Podział majątku po rozwodzie – jak to wygląda w praktyce?

Podział majątku po rozwodzie zgodnie z art. 58 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeśli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki.

Z momentem zawarcia związku małżeńskiego między małżonkami powstaje ustrój ustawowej wspólności majątkowej, chyba że małżonkowie zawarli tzw. intercyzę. Od tego momentu małżonkowie, poprzez nabywanie różnego rodzaju praw albo zaciąganie zobowiązań, zaczynają tworzyć majątek ich majątek wspólny. Nie wszystko wchodzi jednak do majątku wspólnego. Pewna część praw i obowiązków małżonków wchodzi i pozostaje w ich majątkach osobistych, odrębnych od majątku wspólnego.

Podział majątku po rozwodzie

Rozwód jest definitywnym zakończeniem małżeństwa (pisaliśmy niedawno: Jak się przygotować do rozwodu). Nie zawsze jednak kończy wszystkie sprawy między byłymi małżonkami. Sąd w wyroku orzekającym rozwód zasadniczo majątku nie dzieli, ponieważ postępowanie byłoby zbyt obszerne i skomplikowane. Sam podział majątku może odbyć się polubownie lub przed sądem, niemniej jednak można połączyć ze sobą rozwód i podział majątku, tak aby przeprowadzić te sprawy razem.

W małżeństwie wyróżniamy 3 rodzaje majątków:

• wspólny
• osobisty żony
• osobisty męża

Majątek wspólny. Co to jest?

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich.

Do majątku wspólnego w szczególności zaliczamy:

• dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków
• wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej
• środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego
• kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie

Majątek osobisty. Co to jest?

Majątek osobisty małżonka to zespół składników majątkowych, tj. przedmiotów i praw majątkowych oraz wierzytelności, które nie wchodzą do majątku wspólnego małżonków i należą tylko do jednego z nich. W klasycznym, tj. najczęściej występującym ustroju majątkowym między małżonkami, a więc ustroju majątkowej wspólności ustawowej, wyróżnić możemy trzy majątki: majątek wspólny małżonków, majątek osobisty kobiety i majątek osobisty mężczyzny.

Co zaliczamy do majątku osobistego?

• Majątek nabyty przed zawarciem małżeństwa, czyli to co małżonkowie mieli przed ślubem. Czyli jak przed ślubem byliśmy właścicielami skutera to będzie on w składzie majątku Naszego osobistego. Spadki i darowizny co do zasady wchodzą do majątku osobistego tego małżonka, który je dostał. Spadkodawca lub darczyńca mogą jednak postanowić inaczej i zdecydować, że wejdą one do majątku wspólnego małżonków albo do majątków osobistych zarówno męża, jak i żony.
• Przedmioty służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb, chodzi tu przede wszystkim o takie przedmioty jak odzież, obuwie, kosmetyki.

• Przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość.
• Prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie.
• Odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu, nie dotyczy to jednak renty, wchodzi ona w skład majątku wspólnego.

• Nagrody za osobiste osiągnięcia, tzn. nagrody naukowe, artystyczne, literackie, techniczne,
• Prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy.

Na czym polega podział majątku?

Podział majątku wspólnego polega na tym, aby określone składniki majątkowe stały się tylko i wyłącznie własnością jednego a nie obojga małżonków. Majątek nie musi być podzielony równo po połowie pomiędzy małżonkami. Można ustalić, nierówne udziały małżonków w majątku wspólnym.

Podział majątku po rozwodzie

Ustanowienie rozdzielności majątkowej w drodze umowy u notariusza wymaga, by strony podjęły taką decyzję zgodnie. Z kolei proces sądowy dotyczący rozdzielności majątkowej jest efektem inicjatywy jednego z małżonków. Pierwszym krokiem do podziału majątku zgromadzonego przez małżonków jest zniesienie panującej między nimi wspólności.

Pisaliśmy niedawno również: Darmowe porady prawne

Podziału majątku wspólnego możesz dokonać przed rozwodem, w trakcie sprawy o rozwód, w czasie trwania rozwodu, albo w osobnej sprawie oraz po rozwodzie. Najczęściej jednak strony decydują się dokonać podziału majątku dopiero po ustaniu związku małżeńskiego. Podziału majątku możemy dokonać w sądzie lub w ramach zawartej z drugą stroną ugody.

W sytuacji gdy zdecydujemy się na ugodowy podział majątku w trakcie trwania małżeństwa, które wkrótce ma zostać rozwiązane przez sąd, spróbujmy równocześnie negocjować warunki rozwodu i podziału. Da nam to większe pole manewru i być może pozwoli na zawarcie porozumienia.

Podział majątku wspólnego może być dokonany przez nas na podstawie umowy, którą spiszemy między sobą. W takiej umowie powinniśmy:

• wskazać wielkość udziału w majątku wspólnym,
• wymienić skład majątku wspólnego wraz ze wskazaniem ich wartości,
• ustalić, które z przedmiotów i środków pieniężnych trafiają do każdego z nas,

Dobrym dla nas sposobem jest rozpoczęcie rozmów o umowny podział majątku jeszcze przed orzeczeniem rozwodu. W takich rozmowach możemy jednocześnie ustalić sprawę wniosku o nieorzekaniu o tym, które z nas ponosi winę za rozpad małżeństwa oraz zasady podziału majątku. Zawsze jest to dodatkowy element, który możemy wykorzystać podczas negocjacji. Dokonanie podziału majątku przed orzeczeniem rozwodu wymaga wcześniejszego zniesienia ustroju wspólności małżeńskiej na podstawie intercyzy, co można zrobić w zasadzie od ręki u notariusza.

Dokumenty potrzebne do złożenia wniosku o podział majątku po rozwodzie

Aby dokonać sądowego podziału majątku wspólnego, musimy przygotować stosowny wniosek i złożyć go do właściwego sądu rejonowego. Ponieważ wniosek o podział majątku wspólnego jest pismem procesowym, to powinien zawierać kilka bardzo ważnych elementów:

• tytuł „ Wniosek o podział majątku wspólnego małżonków „
• oznaczenie sądu, do którego kierowane jest pismo
• imiona i nazwiska
• miejsce zamieszkania
• PESEL wnioskodawcy
• podpis

W treści musimy precyzyjnie opisać wartość wspólnego majątku oraz komu z Nas mają przypaść konkretne składniki majątku. Nasz wniosek o podział majątku otrzyma druga strona. Jeśli zgodzi się zarówno z podanymi przez Nas składnikami jak i ich wartością , to odpadnie konieczność powoływania biegłego do takiej wyceny.

Tym samym oszczędzamy poważne kwoty , którymi w końcowym rozliczeniu sąd obciążyłby obie strony. Trzeba pamiętać, że sąd nie zajmuje się sprawami za darmo i co do zasady wszelkimi kosztami obciąża strony postępowania. Tak więc ważne jest, aby dokonana przez nas wycena była realna.

Podział majątku po rozwodzie

Od wniosku do sądu o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej pobiera się opłatę stałą w kwocie 1000 złotych. Jeżeli wniosek zawiera zgodny zapis podziału tego majątku, opłata stała wynosi 300 złotych.

Udziały w majątku nie muszą być równe o ile sąd uzna, że zostały spełnione dwie sprawy:

• niejednakowy sposób przyczyniania się stron do powstania majątku,
• ważne powody, za które uznaje się takie zachowanie małżonka, które łamie zasady współżycia społecznego.

Przez przyczynienie się do powstania majątku wspólnego rozumieć należy całokształt starań każdego z małżonków o założoną przez nich rodzinę i zaspokojenie jej potrzeb, a więc nie tylko wysokość zarobków czy innych dochodów osiąganych przez każdego z nich, lecz także i to, jaki użytek czynią oni z tych dochodów, czy gospodarują nimi należycie i nie trwonią ich w sposób lekkomyślny.

Pisaliśmy niedawno również: Alimenty po rozwodzie

W zakresie drugiej przesłanki, o tym, czy istnieją w konkretnej sprawie "ważne powody" decyduje ocena całokształtu okoliczności danej sprawy. Ważnym powodem odstąpienia od zasady równych udziałów może być w szczególności naganne postępowanie małżonka, który uporczywie nie przyczyniał się on do powstania majątku wspólnego stosownie do swych możliwości.

Reasumując, udzielenie odpowiedzi na pytanie do kogo należał będzie dom po orzeczeniu rozwodu, uzależnione jest od indywidualnej sytuacji majątkowej małżonków, istniejącej zarówno przed zawarciem małżeństwa, jak i w trakcie jego trwania. Podział majątku na dwie równe części nie zawsze będzie regułą, zwłaszcza w sytuacji, w której byłoby to krzywdzące dla jednego z małżonków.

Podział majątku przed rozwodem

Niewiele osób wie, że podziału majątku można dokonać również przed rozwodem. Podział majątku przed rozwodem niczym nie różni się od tego po rozwodzie, bo to nie rozwód jest warunkiem wszczęcia postępowania o podział, a ustanie wspólności majątkowej. W pierwszej kolejności musimy sprawić, by w naszym małżeństwie przestał obowiązywać ustrój wspólności majątkowej. Dopiero gdy tak się stanie, będziemy mogli dokonać podziału majątku, nawet jeśli nie zamierzamy wnieść pozwu o rozwód.

Pisaliśmy na naszym innym blogu - podział majątku po rozwodzie - szczegóły tutaj: https://poradynacodzien.pl/podzial-majatku-po-rozwodzie/

W przypadku podziału majątku przed rozwodem, również możemy to zrobić w dwojaki sposób: u notariusza lub w sądzie. Notariusz w jednym akcie notarialnym może zawrzeć umowę o ustanowienie rozdzielności majątkowej i o podział majątku. W porównaniu do postępowania sądowego, gdzie najpierw należy uzyskać prawomocny wyrok ustanawiający rozdzielność, a dopiero potem zajmować się podziałem, załatwienie sprawy u notariusza jest zdecydowanie szybsze i mniej kłopotliwe.

Sąd z urzędu jest zobowiązany ustalić skład majątku wspólnego, a także jego wartość. W toku sprawy możecie zgłaszać żądania o rozliczenie nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty i odwrotnie. Procesy o podział często są długotrwałe, bo strony mają prawo wskazywać dowody na przytaczane przez siebie okoliczności, co siłą rzeczy powoduje konieczność przeprowadzania kolejnych rozpraw.

Podział majątku po rozwodzie

Jeśli chcecie, by każde z was zachowało swój majątek, dobrym rozwiązaniem będzie zawarcie w formie aktu notarialnego umowy majątkowej jest to tzw. intercyza.

Intercyza to, ogólnie mówiąc, umowa majątkowa małżeńska. A bardziej szczegółowo powiedzieć można, że intercyza to umowa, którą zawierają małżonkowie lub osoby zamierzające się pobrać. Prowadzi do zmiany ustawowego porządku majątkowego, czyli usuwa wspólność majątkową małżonków, wprowadzając odmienne stosunki majątkowe. Od momentu podpisania majątkowej umowy małżeńskiej strony uzyskują niezależność finansową, a przy okazji dokonują podziału majątku wspólnego.

Podział majątku po rozwodzie

Wracając do tematu. Trzeba zacząć od tego, że możemy podzielić się majątkiem po rozwodzie na dwa sposoby. Pierwszym jest zawarcie ugody z byłym małżonkiem, a drugim za sprawą sprawy sądowej. Rozwiązanie ugodowe jest znacznie szybsze, tańsze, właściwie i profesjonalnie przeprowadzone negocjacje, mogą przynieść nam więcej korzyści, niż długie postępowanie sądowe.

W postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami wyznaczenie rozprawy jest obligatoryjne. Skład i wartość majątku wspólnego małżonków obowiązany jest ustalić sąd z urzędu. Sąd ustala wartość majątku podlegającego podziałowi według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej i według cen obowiązujących w chwili zamknięcia rozprawy. 

Jeśli pomiędzy stronami postępowania sądowego brak jest jednomyślności co do wartości przedmiotów wchodzących w skład majątku wspólnego, np. co do wartości nieruchomości, to koniecznym będzie przeprowadzenie na tą okoliczność dowodu z opinii biegłego sądowego.

Biegły sądowy w sposób neutralny określi wtedy wartość nieruchomości podlegającej rozliczeniu w postępowaniu sądowym. Musimy jednak liczyć się z tym, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego jest odpłatne, co za tym idzie doprowadzi do zwiększenia kosztów postępowania sądowego.

Orzeczenia wydawane w sprawach o podział majątku wspólnego małżonków muszą dotyczyć całości przedmiotu działu. Zasadą jest, że o podziale majątku wspólnego i kwestiach ubocznych podlegających rozstrzygnięciu w tym postępowaniu, sąd orzeka w postanowieniu kończącym postępowanie w sprawie.

Niemniej możliwe jest wydanie przez sąd postanowienia częściowego, obejmującego jedynie niektóre składniki majątku wspólnego. Postanowienie takie musi jednak zawierać całkowite rozstrzygnięcie wszystkich kwestii odnoszących się do dzielonego składnika majątku, czyli musi zawierać zarówno rozstrzygnięcie o przyznaniu tego składnika jednemu z uczestników, jak również ostateczne rozliczenie z tego tytułu.

Podział majątku po rozwodzie. Co z długami?

Co się dzieje w sytuacji, gdy podczas rozwodu małżonkowie posiadają nieuregulowane należności? Kluczową kwestią dotyczącą zadłużenia jest fakt, że długi nie podlegają rozliczeniu przy podziale majątku wspólnego, gdyż po prostu do niego nie należą. Mówi o tym art.31 kro czyli kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

„Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.”

W przypadku, kiedy dług zaciągnięty był przez obojga małżonków, są oni zobowiązani spłacić go solidarnie. Co to oznacza? Podział długów po rozwodzie opiera się o spłatę ich w równej części przez każdego z małżonków. Możliwa jest także sytuacja, gdy mimo umowy między byłymi małżonkami, jeden z nich nie spłacił swojej części.

Podział majątku po rozwodzie

W tym przypadku osoba, która uregulowała swoją należność oraz zobowiązania byłego męża lub byłej żony, może wystosować roszczenie w stosunku do małżonka. Na jego podstawie zostaje rozstrzygnięte, czy osoba, która spełniła zobowiązanie, może ubiegać się o zwrot części spłaconych należności od współdłużnika.

Musimy wiedzieć, że ustalenia między byłymi małżonkami nie mają żadnej mocy prawnej i nie są wiążące zarówno przed nimi, jak i przed wierzycielami. Nawet, jeśli zgodnie z umownym podziałem, żona spłaca mniejszą część, a mąż większą, w myśl powyższego wierzyciel może zażądać spłaty w równych częściach, lub całej kwoty od jednego z nich.

W sytuacji, gdy dług został zaciągnięty przez jednego ze współmałżonków, niezależnie od tego, czy drugi z nich wyraził zgodę, całe zadłużenie oraz obowiązek spłaty spoczywa wyłącznie na tej osobie. Warto pamiętać, że wyjątkiem jest sytuacja, kiedy jeden z małżonków zaciągnął zobowiązanie niezbędne dla zaspokojenia potrzeb rodziny, m.in. na leki, czy wyżywienie. Wtedy odpowiedzialność małżonków za długi po rozwodzie także jest solidarna.

A co w przypadku, gdy zaciągnięty został kredyt na np. auto bądź dom, który wciąż pozostaje niespłacony? Możemy ustalić między sobą, że jedno z nas spłaci cały dług zdejmując tym samym obciążenie finansowe z byłego małżonka. To, jak potoczy się proces wychodzenia z długów zależy przede wszystkim od podejścia każdego z nas.

Jeśli będziemy uczciwi wobec siebie i poważnie podejdziemy do tematu, to pomoże w spełnieniu obowiązku uregulowania długów po rozwodzie. Sprawa przebiegnie sprawnie, a My zaczniemy szybko nowe życie, bez dodatkowych obciążeń finansowych.

Podsumowując. W postępowaniu sądowym o podział majątku nie dochodzi do podziału długów. Jest to rozwiązanie stosunkowo logiczne, bo skoro wierzyciel małżonków nie bierze udziału w sprawie o podział majątku, to dlaczego sąd ma bez jego zgody, a nawet wiedzy ustalać, który z małżonków ma go spłacić.

Skoro to oboje małżonkowie zawierali umowę z wierzycielem, to w jego najlepiej pojętym interesie jest posiadanie możliwości egzekucji swojej wierzytelności od obojga małżonków. W takiej sytuacji nawet jeśli jeden z małżonków okaże się niewypłacalny, to wierzyciel będzie mógł uzyskać zapłatę od drugiego małżonka.

Podział majątku po rozwodzie a dzieci

Podział majątku po rozwodzie, w sytuacji gdy, byli małżonkowie mają dzieci nie ma zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia przez Sąd sprawy o podział majątku. Z jednym tylko wyjątkiem, kiedy podziałem majątku małżonków objęte jest wspólne mieszkanie lub dom, w którym, z jednym z byłych małżonków mieszkają ich wspólne dzieci.

Podział majątku po rozwodzie

Jedynym aspektem jaki sąd będzie brał pod uwagę, w sprawie o podział majątku, to okoliczność, gdy we wspólnej nieruchomości, z jednym z byłych małżonków mieszkają ich dzieci, a drugi z małżonków nie wyraża zgody, aby ten składnik majątku przypadł na rzecz małżonka, który mieszka we wspólnym domu wraz z dzieckiem. W tej sytuacji sąd bierze pod uwagę taką okoliczność oraz bada, czy nieruchomość ta stanowiła centrum życiowe rodziny i stanowi nadal centrum życiowe dla dzieci byłych małżonków.

Sąd w takiej sytuacji, w toku sprawy, sprawdza, czy małżonek, któremu została powierzona opieka nad dziećmi nie ma możliwości zamieszkania wraz z dziećmi w innym miejscu.

Sąd może rozwiązać ten problem biorąc pod uwagę, czy dom stanowi centrum życiowe dla dzieci, czy przed rozwodem rodzina mieszkała wspólnie w tym domu, czy dzieci mają w nim poczucie bezpieczeństwa i stabilizacji. Jeżeli sąd dojdzie do przekonania, iż z uwagi na dobro dzieci najlepiej będzie, aby mieszkały w rodzinnym domu, może przyznać dom na własność matki, z którą dzieci wspólnie mieszkają po rozwodzie.

Podział majątku po rozwodzie to sprawa trudna, stresująca i czasochłonna. Co więcej, o toku sprawy mogą zadecydować pojedyncze argumenty, a brak przepisów prawnych może kosztować nas utratę dorobku życia. W tej kwestii warto zaufać profesjonalistom i zwrócić się o pomoc do adwokata (pisaliśmy niedawno również: Dobry adwokat w sprawach karnych). Jego doświadczenie, wiedza i podejście do sprawy z dystansem może mieć kluczowe znaczenie w postępowaniu sądowym. Pomoc adwokata w sprawie o podział majątku to gwarancja tego, że dokładnie wypełnimy wszystkie wnioski, zbierzemy potrzebną dokumentację i dowody (pisaliśmy m.in. Adwokat z urzędu - komu przysługuje).

Podamy argumenty adekwatne do sprawy. A wszystko to bez złych emocji, które raczej nie są dobrym doradcą. Oczywiście złożenie wniosku do sądu o podział majątku wiąże się z opłatą sądową. Jest ona mniejsza, jeśli strony doszły do pełnego porozumienia. Należy także pamiętać o wynagrodzeniu dla pełnomocnika.

Tę kwestię porusza się jeszcze na początku współpracy i dokładnie opisuje w podpisywanej umowie z adwokatem. Sposób rozliczenia może być uzależniony od m.in. ilości rozpraw czy czasu, który pełnomocnik poświecił na pracę nad naszą sprawą. Choć pomoc pełnomocnika wiąże się z kosztami, w ostatecznym rozrachunku wyjdzie nam ona na dobre.